Αλλαγές στον ΚΟΚ, Drones και Carpooling: Το στοίχημα του υπουργείου στο χάος των δρόμων

Η επιστροφή των Αθηναίων μετά τις διακοπές του Πάσχα υπενθύμισε με τον πιο εμφατικό τρόπο το μεγαλύτερο «αγκάθι» της καθημερινότητας στην πρωτεύουσα: Το κυκλοφοριακό. Με τους κεντρικούς οδικούς άξονες να θυμίζουν απέραντα πάρκινγκ, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, ξεδίπλωσε στην τηλεόραση του Action 24 τον οδικό χάρτη της κυβέρνησης για την αποσυμφόρηση των δρόμων και την ενίσχυση της Οδικής Ασφάλειας.

Drones και «Σχέδιο Κόμβος» στην υπηρεσία του Κηφισού

Η μεγάλη είδηση αφορά τη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού κέντρου με την ονομασία «Κόμβος». Στόχος είναι η Ελληνική Αστυνομία να λαμβάνει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο (real-time) από drones, ψηφιακούς χάρτες και αναφορές πολιτών. Η φιλοσοφία είναι απλή αλλά κρίσιμη: Μόλις εντοπίζεται ένα ακινητοποιημένο όχημα ή ένα ατύχημα σε κεντρικό δρόμο π.χ στον Κηφισό, θα κινητοποιούνται άμεσα γερανοί και δυνάμεις της τροχαίας για την απομάκρυνσή του, ώστε να μην προκαλείται αλυσιδωτό μποτιλιάρισμα στις ώρες αιχμής.

Το carpooling «ξεκινά» από το Δημόσιο

Μια καινοτόμος πρωτοβουλία που εξετάζεται είναι η προώθηση της κοινής χρήσης οχημάτων (carpooling). Ο κ. Κυρανάκης προανήγγειλε ότι το Υπουργείο θα ξεκινήσει άμεσα μια εφαρμογή, μέσω της οποίας εργαζόμενοι του υπουργείου (αρχικά) που μένουν στην ίδια περιοχή θα μπορούν να μοιράζονται το ίδιο ιδιωτικό αυτοκίνητο για τη μετάβασή τους στην εργασία. Το μέτρο αυτό στοχεύει στη μείωση του αριθμού των οχημάτων που κυκλοφορούν στις επιβαρυμένες περιοχές, όπως το «Κέντρο» ή το «Δαχτυλίδι» στο Μαρούσι, όπου εδρεύουν εκατοντάδες επιχειρήσεις.

Επένδυση στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς

Η οριστική λύση, του κυκλοφοριακού προβλήματος ωστόσο, περνά μέσα από τα ΜΜΜ. Ο αναπληρωτής υπουργός έθεσε σαφή χρονοδιαγράμματα μέχρι το 2027:
• Ηλεκτρικός (Γραμμή 1): Μείωση των χρονοαποστάσεων από τα 8,5 λεπτά στα 5.
• Μετρό: Στόχος τα 3,5 λεπτά (από 4,5 σήμερα).
• Λεωφορεία: Ενίσχυση του στόλου με 1.076 νέα οχήματα και προσλήψεις οδηγών.
• Προαστιακός: Νέοι συρμοί από την Hellenic Train εντός του 2027.

Αλλαγές στον ΚΟΚ: Ορθολογισμός των ποινών

Απαντώντας στα παράπονα των οδηγών για «εξοντωτικές» ποινές σε ελαφρά παραπτώματα, ο κ. Κυρανάκης αποκάλυψε ότι εξετάζεται ένας εξορθολογισμός του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Παρότι τόνισε ότι η αυστηρότητα στο παράνομο παρκάρισμα (σε ράμπες ΑμεΑ ή πεζοδρόμια) είναι αδιαπραγμάτευτη για την προστασία των πεζών, παραδέχθηκε ότι η αφαίρεση διπλώματος για κλήσεις των 30 ευρώ μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να είναι υπερβολική. Ειδική αναφορά έγινε στη δυνατότητα ανάκτησης διπλώματος για οδηγούς μοτοσυκλετών που εντοπίστηκαν να οδηγούν οχήματα διαφορετικού κυβισμού από αυτό που προέβλεπε η άδειά τους, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρώσουν τη διαδικασία έκδοσης του σωστού διπλώματος.

Τα υπέρ και τα κατά

Υπέρ: Η στροφή στα ψηφιακά δεδομένα και τη real-time διαχείριση της κυκλοφορίας είναι ένα αναγκαίο βήμα που ακολουθούν όλες οι σύγχρονες μεγαλουπόλεις. Η παραδοχή ότι η λύση βρίσκεται στη συχνότητα των ΜΜΜ δείχνει ρεαλισμό, ενώ η πρωτοβουλία για το carpooling μπορεί να δώσει ανάσες αν καλλιεργηθεί η ανάλογη κουλτούρα. Επίσης, η διάθεση για εξορθολογισμό του ΚΟΚ δείχνει αντανακλαστικά απέναντι σε τυχόν αδικίες της νομοθεσίας.

Κατά: Παρά τις εξαγγελίες, τα χρονοδιαγράμματα για το 2027 φαντάζουν μακρινά για τον πολίτη που ταλαιπωρείται σήμερα. Η αποτελεσματικότητα του σχεδίου «Κόμβος» εξαρτάται άμεσα από την επάρκεια του προσωπικού της Τροχαίας, η οποία συχνά καταγγέλλεται ως υποστελεχωμένη. Τέλος, το carpooling στην Ελλάδα έχει ιστορικά συναντήσει αντιστάσεις λόγω της ιδιοσυγκρασίας των οδηγών, και μένει να φανεί αν μια εφαρμογή αρκεί για να αλλάξει παγιωμένες συνήθειες δεκαετιών.

Το «αγκάθι» του Ηλεκτρικού και του Μετρό

Γιατί περιμένουμε ακόμα τη μείωση των χρονοαποστάσεων στη Γραμμή 1 (ΗΣΑΠ) από τα 8,5 στα 5 λεπτά; Η αλήθεια κρύβεται στην παλαιότητα του τροχαίου υλικού. Η ανακαίνιση των 14 συρμών της Γραμμής 1, που έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό, θυμίζει «γεφύρι της Άρτας». Χωρίς την ολοκλήρωση αυτής της αναβάθμισης και την ενσωμάτωση των νέων συστημάτων σηματοδότησης, τα 5 λεπτά παραμένουν θεωρητικός στόχος. Στο Μετρό (Γραμμές 2 & 3), το φράγμα των 3,5 λεπτών δεν σπάει, όχι γιατί λείπει η πρόθεση, αλλά γιατί οι συρμοί που διαθέτουμε δεν επαρκούν για να υποστηρίξουν τέτοια πυκνότητα χωρίς να ρισκάρουν την ασφάλεια ή τη συντήρησή τους.

Λεωφορεία: Η παγίδα των «νέων οχημάτων»

Ο κ. Κυρανάκης αναφέρθηκε σε 1.076 νέα λεωφορεία. Ωστόσο, η ενίσχυση του στόλου είναι μια διαδικασία που τρέχει με ρυθμούς… χελώνας λόγω γραφειοκρατικών κωλυμάτων στους διαγωνισμούς.

Ακόμα και όταν φτάνουν τα οχήματα (πολλά από τα οποία είναι ηλεκτρικά), προκύπτει το επόμενο πρόβλημα: Υποδομές φόρτισης και συντήρησης. Όσο για τις προσλήψεις οδηγών, η διαδικασία μέσω ΑΣΕΠ παραμένει χρονοβόρα, με αποτέλεσμα εκατοντάδες οχήματα να μένουν ακινητοποιημένα στα αμαξοστάσια επειδή δεν υπάρχει άνθρωπος να κρατήσει το τιμόνι. Η «βελτίωση 4 γραμμών» που ανέφερε ο αναπληρωτής υπουργός είναι σταγόνα στον ωκεανό για ένα δίκτυο που απαιτεί ολική επαναφορά.

«Πίσω από τις γραμμές» των όσων είπε ο κος Κυρανάκης, υπάρχουν τρία κρίσιμα σημεία που συνήθως διαφεύγουν της προσοχής:

Η Μετατόπιση Ευθύνης στον Πολίτη: Η προώθηση του «Carpooling» είναι μια έξυπνη λύση, αλλά κρύβει μια παγίδα: Μεταφέρει το βάρος της λύσης του κυκλοφοριακού από το κράτος (που οφείλει να παρέχει άψογα ΜΜΜ) στον πολίτη. Αντί το κράτος να εγγυηθεί ότι θα πας στη δουλειά σου με το λεωφορείο, σου λέει «βρες έναν συνάδελφο να πάτε μαζί». Είναι μια ομολογία αδυναμίας των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς να σηκώσουν το βάρος της αιχμής.

Το «παράδοξο» της αστυνόμευσης: Ο αναπληρωτής Υπουργός μιλά για drones και ψηφιακή παρακολούθηση. Αυτό που γίνεται είναι ότι τα drones δεν κόβουν κλήσεις ούτε μετακινούν παράνομα παρκαρισμένα οχήματα. Η τεχνολογία απλώς «βλέπει» το πρόβλημα πιο γρήγορα. Αν δεν υπάρχει επαρκής αριθμός τροχονόμων στον δρόμο για να παρέμβουν σε δευτερόλεπτα, η ψηφιακή πληροφορία είναι απλώς ένας «πίνακας στατιστικών» που επιβεβαιώνει το μποτιλιάρισμα.

Ο ΚΟΚ και η εισπρακτική Λογική: Η συζήτηση για τον εξορθολογισμό των ποινών (π.χ. τα 30 ευρώ και η αφαίρεση διπλώματος) αποκαλύπτει μια ασυνέπεια. Από τη μία θέλουμε αυστηρότητα για να μειωθούν τα ατυχήματα (παρασύρσεις πεζών), από την άλλη συζητάμε «διευκολύνσεις» για να μην δυσαρεστηθούν οι οδηγοί-ψηφοφόροι. Αυτή η ταλάντευση δεν βοηθά την οδική ασφάλεια.

Η «γεωγραφία» του προβλήματος: Η συζήτηση επικεντρώνεται στον Κηφισό και το «Δαχτυλίδι». Τι θα γίνει στις γειτονιές και στους δευτερεύοντες άξονες; Εκεί η έλλειψη αστυνόμευσης έχει μετατρέψει τα πεζοδρόμια σε μόνιμα πάρκινγκ, αναγκάζοντας τους πεζούς να ρισκάρουν τη ζωή τους καθημερινά.

Φυσικά για παιδεία και ένταξη της Οδικής Ασφάλειας στα σχολεία ούτε κουβέντα. Όμως αυτός είναι ο μόνος τρόπος να αλλάξει η κακή μας νοοτροπία και να κάνει τον σχεδιασμό, τις εφαρμογές του νόμου και την αστυνόμευσή τους ευκολότερες.